Wat betekent dit voor sporten, herstel en blessures?

Misschien heb je tijdens of na je zwangerschap weleens gehoord:

“Je gewrichten zijn nog soepel door relaxine.”
“Pas op met sporten als je borstvoeding geeft.”
“Je lichaam blijft instabiel zolang relaxine hoog is.”

Er bestaan veel verhalen over relaxine. Maar wat klopt daarvan eigenlijk echt?

In deze blog leggen we uit wat relaxine doet tijdens en na de zwangerschap, hoe lang het aanwezig blijft in je lichaam en wat de wetenschap zegt over herstel, blessures en sporten postpartum.

Wat is relaxine?

Relaxine is een hormoon dat tijdens de zwangerschap wordt aangemaakt door het corpus luteum in de eierstok en later door de placenta.

Het hormoon helpt je lichaam zich aan te passen aan de zwangerschap en bevalling.

Wat doet relaxine tijdens de zwangerschap?

1. Voorbereiding op de bevalling

Relaxine zorgt ervoor dat structuren rondom het bekken iets meer kunnen meebewegen.

Dat betekent onder andere:

• gewrichtsbanden rondom het bekken kunnen iets meer meegeven
• verbindingen tussen botten worden minder stijf
• je lichaam kan zich beter aanpassen aan de groei van de baby en de bevalling

Belangrijk om te weten:
dit betekent niet dat je lichaam “los” of instabiel wordt. Het betekent vooral dat je lichaam tijdelijk meer aanpassingsvermogen heeft.

2. Effect op bindweefsel

Relaxine beïnvloedt hoe collageen zich gedraagt in het lichaam.

Daardoor kan bindweefsel:

• iets elastischer reageren
• iets minder stijf aanvoelen bij belasting
• meer rek toelaten voordat weerstand ontstaat

Dat betekent niet dat pezen en gewrichtsbanden zwakker zijn. Ze reageren gewoon anders op kracht en rek dan normaal.

3. Effect op bloedvaten

Relaxine zorgt ook voor verwijding van de bloedvaten. Dit noemen we vasodilatatie.

Hierdoor:

• kunnen bloedvaten wijder worden
• kan er meer bloed doorheen stromen
• worden zuurstof en voedingsstoffen beter vervoerd naar moeder en baby

Komt bekken- of rugpijn door relaxine?

Veel vrouwen denken dat klachten zoals bekkenpijn of rugpijn direct veroorzaakt worden door relaxine. Maar de relatie is niet zo simpel.

Onderzoek laat zien dat relaxine waarschijnlijk niet dé bepalende factor is voor klachten of belastbaarheid.

Bij zwangerschapsgerelateerde bekken- en rugklachten spelen vaak meerdere factoren mee, zoals:

• veranderende belasting van het lichaam
• houding en bewegingspatronen
• spierkracht en stabiliteit
• vermoeidheid
• slaaptekort
• stress
• conditie en belastbaarheid

Het is dus niet zo dat een hoger relaxineniveau automatisch betekent dat je meer klachten krijgt.

Hoe lang blijft relaxine in je lichaam na de bevalling?

Dit is misschien wel het grootste misverstand rondom postpartum herstel.

Veel vrouwen denken dat relaxine maandenlang hoog blijft, vooral als je borstvoeding geeft. Maar onderzoek laat iets anders zien.

Om dit goed te begrijpen is het belangrijk om onderscheid te maken tussen:

• relaxine in het bloed
• relaxine in moedermelk

Dat verschil is belangrijk omdat hormonen in het bloed invloed hebben op het hele lichaam. Hormonen die alleen in moedermelk aanwezig zijn, hebben geen systemisch effect op je gewrichten, spieren of belastbaarheid.

Wat zegt onderzoek?

Een belangrijke studie onderzocht relaxine in zowel bloed als moedermelk na de bevalling.

De resultaten:

• 3 dagen postpartum was relaxine aanwezig in bloed én moedermelk
• rond 6 weken postpartum was relaxine niet meer meetbaar in het bloed
• bij sommige vrouwen was het nog wel aanwezig in moedermelk

Wat betekent “niet meer meetbaar”?

Dat betekent dat de hoeveelheid zo laag is dat het praktisch geen relevante invloed meer heeft op het lichaam.

Met andere woorden:
Rond ongeveer 6 weken postpartum lijkt relaxine geen systemische rol meer te spelen in het lichaam.

Waarom denken veel mensen dan dat relaxine lang hoog blijft?

Daar zijn verschillende redenen voor.

1. Logische aannames

Omdat relaxine tijdens de zwangerschap invloed heeft op weefsels, werd lang gedacht dat dit effect ook lang na de bevalling zou blijven bestaan.

2. Verwarring tussen moedermelk en bloed

Relaxine werd soms nog gevonden in moedermelk. Daardoor ontstond het idee dat het hormoon ook nog hoog aanwezig was in het hele lichaam. Maar dat blijkt niet zo te werken.

3. Postpartum vrouwen voelen zich vaak nog niet “de oude”

Veel vrouwen ervaren na de bevalling:

• minder kracht
• minder stabiliteit
• vermoeidheid
• onzekerheid tijdens sporten

Dat werd vaak toegeschreven aan hormonen, terwijl dit waarschijnlijk vaker te maken heeft met herstel, slaaptekort, verminderde training en een veranderde belastbaarheid.

4. Er is weinig modern onderzoek

Er is relatief weinig recent onderzoek naar relaxine postpartum. Daardoor blijven oude aannames soms rondgaan, ook als daar weinig bewijs voor is.

Hoe zit het met borstvoeding en relaxine?

Ook hierover bestaan veel misverstanden.

Recent onderzoek laat zien dat borstvoeding niet betekent dat relaxine langdurig verhoogd blijft in het lichaam.

Hoewel relaxine soms nog in moedermelk aanwezig kan zijn:

• zijn de waarden in het bloed laag
• heeft aanwezigheid in melk geen effect op gewrichten of belastbaarheid
• is er geen bewijs dat borstvoeding relaxine systemisch hoog houdt

Veroorzaakt relaxine blessures?

Er is geen overtuigend bewijs dat relaxine blessures veroorzaakt. Ook is er geen duidelijk verband gevonden tussen borstvoeding en een hoger blessurerisico.

Wat bepaalt blessurerisico en herstel dan wél?

Volgens onderzoek spelen vooral deze factoren een belangrijke rol:

• Belastingsopbouw
  Te snel weer veel doen verhoogt het blessurerisico.
• Activiteit tijdens de zwangerschap
  Vrouwen die tijdens de zwangerschap sterk zijn afgenomen in activiteit hebben postpartum vaak een hogere kans op klachten of blessures.
• Energiebeschikbaarheid
  Borstvoeding kost ongeveer 300 tot 500 kcal extra per dag. Te weinig eten of herstellen kan invloed hebben op herstel en belastbaarheid.
• Slaap en herstel
  Slaaptekort beïnvloedt herstel, spierfunctie en belastbaarheid.
• Individuele belastbaarheid
  Corefunctie, bekkenbodemfunctie, kracht en controle spelen een grote rol in hoe je lichaam reageert op sporten en dagelijkse belasting.

Wat betekent dit praktisch voor jou als moeder?

Je hoeft niet bang te zijn dat je lichaam maanden of jaren “kwetsbaar” blijft door relaxine.

Dat betekent niet dat je direct alles moet doen alsof er niets gebeurd is. Je lichaam heeft wel degelijk herstel nodig na een zwangerschap en bevalling.

Maar herstel draait waarschijnlijk veel meer om:

• slimme opbouw
• slaap en herstel
• voeding
• krachtopbouw
• core- en bekkenbodemfunctie
• luisteren naar je lichaam

dan om één hormoon.

De belangrijkste boodschap

Relaxine heeft een belangrijke functie tijdens de zwangerschap. Maar:

• het daalt snel na de bevalling
• rond 6 weken postpartum is het niet meer aantoonbaar in het bloed
• borstvoeding houdt relaxine niet langdurig hoog in het lichaam
• er is geen sterk bewijs dat relaxine blessures veroorzaakt

Wat uiteindelijk het meest bepaalt hoe jij je voelt en belastbaar bent?

Hoe je herstelt, beweegt, traint en opbouwt.

Bij PowerMama geloven we daarom niet in bang maken, maar in kennis, vertrouwen en een veilige opbouw. Zodat jij je weer sterk kunt voelen in je lichaam. Stap voor stap.