Bekkenpijn tijdens de zwangerschap komt veel voor. Bij de meeste vrouwen nemen de klachten na de bevalling gelukkig geleidelijk af. Helaas geldt dat niet voor iedereen. Een deel van de vrouwen houdt ook na de bevalling pijnklachten bij dagelijkse activiteiten zoals lopen, traplopen, omdraaien in bed, tillen of sporten.

Over de oorzaak van bekkenpijn bestaan nog veel misverstanden. Uitspraken als “je bekken is instabiel”, “het komt door relaxine” of “je moet voorlopig vooral rust houden” hoor je nog regelmatig. Maar de afgelopen jaren is onze kijk op bekkenpijn behoorlijk veranderd. Onderzoek laat zien dat langdurige bekkenpijn na de bevalling veel complexer is dan lange tijd werd gedacht.

In dit blog zetten we de belangrijkste inzichten op een rij.

Wat verstaan we onder bekkenpijn na de bevalling?

Bekkenpijn is een verzamelnaam voor pijn in het gebied van het bekken en de lage rug. De klachten kunnen zich bevinden rond het schaambeen (symfyse), de SI-gewrichten, de billen, de liezen of uitstralen naar de bovenbenen. Sommige vrouwen ervaren pijn op één plek, terwijl anderen op meerdere plaatsen klachten hebben.

De klachten kunnen optreden tijdens dagelijkse activiteiten zoals:

• omdraaien in bed;
• opstaan uit een stoel;
• traplopen;
• wandelen;
• lang staan;
• op één been staan, bijvoorbeeld tijdens het aankleden;
• tillen en dragen van de baby.

De ernst van de klachten verschilt sterk per persoon. Waar de één alleen klachten ervaart tijdens traplopen, heeft de ander al pijn bij het omdraaien in bed of het optillen van de baby.

Hoe vaak komt bekkenpijn na de bevalling voor?

Bekkenpijn tijdens de zwangerschap komt veel voor. Gelukkig herstellen de meeste vrouwen in de eerste maanden na de bevalling geleidelijk.

Toch houdt een deel van de vrouwen langer klachten. Ongeveer één op de tien vrouwen ervaart enkele maanden na de bevalling nog zwangerschapsgerelateerde bekkenpijn. Bij vrouwen die tijdens de zwangerschap al ernstige bekkenpijn hadden, ligt dit percentage hoger.

Gelukkig betekent dit niet dat herstel na enkele maanden stopt. Ook daarna kunnen de klachten nog verder afnemen en herstellen veel vrouwen alsnog volledig.

Is een instabiel bekken de oorzaak?

Lange tijd werd gedacht dat bekkenpijn vooral werd veroorzaakt door een instabiel bekken. Tijdens de zwangerschap veranderen hormonen en neemt de beweeglijkheid van het bekken iets toe. Hierdoor ontstond het idee dat de bekkengewrichten na de bevalling nog te instabiel zouden zijn om normaal te kunnen bewegen of sporten.

Onderzoek van de afgelopen jaren ondersteunt deze verklaring echter steeds minder.

We weten inmiddels dat de hoeveelheid pijn die iemand ervaart niet goed samenhangt met de mate van beweeglijkheid van het bekken. Anders gezegd: meer pijn betekent niet automatisch meer instabiliteit. Ook blijkt dat de ernst van de klachten niet kan worden verklaard door alleen naar het bekken zelf te kijken.

Dat betekent niet dat het bekken geen rol speelt. Wel betekent het dat bekkenpijn veel complexer is dan een “instabiel” of “scheef” bekken.

Welke rol speelt relaxine?

Ook het hormoon relaxine wordt vaak genoemd als oorzaak van langdurige bekkenpijn. Relaxine speelt tijdens de zwangerschap een belangrijke rol bij veranderingen in bindweefsel en de voorbereiding op de bevalling.

Toch laat onderzoek geen duidelijk verband zien tussen de hoeveelheid relaxine in het bloed en de aanwezigheid of ernst van bekkenpijn. Daarnaast is er geen overtuigend bewijs dat vrouwen door borstvoeding langdurig verhoogde relaxinespiegels houden waardoor het bekken maandenlang instabiel blijft.

Dat betekent niet dat hormonen geen rol spelen tijdens de zwangerschap, maar waarschijnlijk verklaren ze niet waarom sommige vrouwen maanden na de bevalling nog steeds bekkenpijn hebben.

Bekkenpijn is multifactorieel

Tegenwoordig wordt bekkenpijn beschouwd als een multifactoriële aandoening. Dat betekent dat meerdere factoren samen invloed hebben op het ontstaan én het herstel van de klachten.

Factoren die in onderzoek in verband worden gebracht met langdurige bekkenpijn zijn onder andere:

• bekken- of lage rugpijn vóór of tijdens de zwangerschap;
• pijn op meerdere locaties;
• een hoge dagelijkse belasting;
• verminderde spierkracht of conditie;
• weinig ruimte voor herstel;
• slaaptekort en vermoeidheid;
• bewegingsangst of onzekerheid over bewegen;
• stress en psychosociale factoren.

Deze factoren zijn geen directe oorzaak van de klachten, maar kunnen het herstel wel beïnvloeden.

Juist omdat zoveel factoren een rol kunnen spelen, bestaat er ook niet één behandeling die voor iedereen werkt. Een goede begeleiding kijkt daarom altijd naar het totaalplaatje.

Pijn betekent niet automatisch schade

Veel vrouwen zijn bang dat ze schade aanrichten of iets kapot maken wanneer ze pijn voelen. Gelukkig weten we inmiddels dat pijn niet automatisch betekent dat er schade aanwezig is.

Pijn is een beschermingsmechanisme van het lichaam. Hoe gevoelig pijn wordt ervaren, wordt niet alleen bepaald door spieren en gewrichten, maar ook door factoren zoals slaap, vermoeidheid, stress, eerdere pijnervaringen en verwachtingen.

Dat betekent niet dat de pijn “tussen de oren zit”. De pijn is echt. Wel betekent het dat de ernst van de pijn niet altijd iets zegt over de hoeveelheid weefselschade of de stabiliteit van het bekken.

Waarom rust niet altijd de oplossing is

Jarenlang kregen vrouwen met bekkenpijn vaak het advies om zoveel mogelijk rust te nemen. Hoewel tijdelijk minder belasten soms verstandig kan zijn, wordt langdurige volledige rust tegenwoordig niet meer standaard geadviseerd.

Wanneer iemand langdurig minder beweegt, kunnen spierkracht, conditie en belastbaarheid juist verder afnemen. Daardoor kunnen dagelijkse activiteiten uiteindelijk zwaarder gaan voelen.

Dat betekent natuurlijk niet dat je door de pijn heen moet blijven gaan. Het gaat juist om het vinden van de juiste balans tussen belasting en herstel.

De huidige postpartumrichtlijnen adviseren daarom een geleidelijke opbouw van activiteiten, afgestemd op wat op dat moment haalbaar is.

Wandelen is ook belasting

Na de bevalling wordt wandelen vaak als eerste vorm van beweging geadviseerd. Hoewel wandelen voor veel vrouwen een goede manier is om weer in beweging te komen, is het belangrijk om te beseffen dat ook wandelen een vorm van belasting is.

Tijdens iedere stap wordt het bekken kort belast op één been. Die belasting wordt honderden tot duizenden keren achter elkaar herhaald. Voor sommige vrouwen met bekkenpijn kan een lange wandeling daardoor belastender zijn dan een korte krachttraining waarbij de belasting nauwkeurig kan worden gedoseerd.

De vraag is daarom niet alleen welke activiteit je doet, maar vooral of de belasting past bij waar je lichaam op dat moment klaar voor is.

Mag je sporten met bekkenpijn?

Jazeker.

Sterker nog, trainen is vaak juist een belangrijk onderdeel van het herstel, mits de belasting aansluit bij de belastbaarheid van dat moment.

Dat betekent niet dat iedere oefening voor iedereen geschikt is. Soms is het verstandig om een oefening tijdelijk aan te passen, bijvoorbeeld door minder gewicht te gebruiken, een kleinere bewegingsuitslag te kiezen of de belasting over de week anders te verdelen.

Het doel is niet om bepaalde oefeningen levenslang te vermijden, maar om de belastbaarheid geleidelijk weer op te bouwen.

Zoek daarbij wel begeleiding van een trainer die verstand heeft van zwangerschap en herstel na de bevalling. De ruim 130 PowerMama-locaties in Nederland en België zijn speciaal opgeleid om vrouwen met bekkenklachten veilig en verantwoord te begeleiden.

Wanneer is verwijzing verstandig?

Een beoordeling door een geregistreerde bekkenfysiotherapeut is altijd aan te raden maar zeker wanneer:

• de klachten ernstig zijn of toenemen;
• lopen of staan nauwelijks mogelijk is;
• er sprake is van gevoelsverlies of duidelijk krachtsverlies;
• problemen ontstaan met de blaas- of darmfunctie;
• de klachten na verloop van tijd niet verbeteren;
• er twijfel bestaat over de oorzaak van de pijn.

Blijf er niet meer rond lopen

Onze kijk op bekkenpijn na de bevalling is de afgelopen jaren behoorlijk veranderd. Waar vroeger vooral werd gedacht aan een instabiel bekken of het hormoon relaxine, weten we inmiddels dat het herstel veel complexer is.

Bekkenpijn ontstaat meestal door een samenspel van verschillende factoren. Dat vraagt ook om een bredere aanpak. Niet alleen kijken naar het bekken zelf, maar ook naar belasting, belastbaarheid, slaap, herstel, conditie en vertrouwen in bewegen.

Gelukkig betekent bekkenpijn niet dat sporten voorgoed verleden tijd is. Met de juiste begeleiding, een rustige opbouw en een trainingsprogramma dat aansluit bij de belastbaarheid van dat moment herstellen de meeste vrouwen stap voor stap weer.

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van dit hele verhaal: een pijnlijk bekken is niet automatisch een instabiel bekken. En herstellen draait niet om alles vermijden, maar om stap voor stap weer vertrouwen krijgen in wat je lichaam wél kan.